Oquvchilari uchun ODOB-AXLOQ QOIDALARI

1. Umumiy qoidalari
1.1. Ushbu orta maxsus, kasb-hunar talimi muassasasining odob-axloq qoidalari (bundan buyon matnda Qoidalar d?b yuritiladi), O`zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi, Talim to`g`risidagi, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to`g`risidagi, Yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to`g`risidagi, Bola huquqlari kafolatlari to`g`risidagi, Voyaga yetmaganlar o`rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi to`g`risidagi, Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to`g`risidagi qonunlar, Yoshlar yili, Barkamol avlod yili Davlat dasturlari, Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlari, Oliy va orta maxsus talim vazirligi va Orta maxsus, kasb-hunar talimi markazining t?gishli buyruqlari, talim muassasasining Nizomi, ichki tartib qoidalari hamda umumetirof etilgan manaviy-axloqiy tarbiya tamoyillari asosida ishlab chiqilgan.

Qoidalarning ishlab chiqilishida talim muassasasining asosiy vazifasi talim-tarbiya b?rishdan iborat ekanligi, Ozb?kiston R?spublikasining talimga oid qonun hujjatlari oquvchi-yoshlarga talim-tarbiya b?rish, kasb-hunar orgatishning huquqiy asoslarini b?lgilash, har kimning bilim olishdan iborat konstitutsiyaviy huquqini taminlash, talim oluvchilarni manaviy-axloqiy tarbiyalash va manaviy-marifiy ishlarning samarali shakl va uslublarini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy etish nazarda tutilgan.

1.2. Qoidalar Oliy va orta maxsus talim vazirligining Muvofiqlashtiruvchi K?ngashi tomonidan tasdiqlanganidan song kuchga kiradi va unga ozgartirish hamda qoshimchalar kiritish Muvofiqlashtiruvchi K?ngash qaroriga binoan amalga oshiriladi.

1.3. Qoidalar kollejning mamuriyati, oqituvchilari, xodimlari va oquvchilari (jamoa azolari)ning kollejdagi ozaro munosabatlari, odob-axloq tamoyillari, rioya etishlari shart bolgan xulq-atvor qoidalar va majburiyatlarni b?lgilab b?radi.

1.4. Qoidalarga rioya qilish kollejning jamoa azolari uchun majburiydir.

1.5. Oquvchilikka va ishga qabul qilinayotgan har bir shaxs Qoidalar bilan tanishib chiqishi hamda unga rioya qilishini oz zimmasiga olib, imzo qoyishi shart.

1.6. Kollejda jamoat, davlat va nodavlat tashkilotlar, talim va ilmiy muassasalar, tadbirkorlik suby?ktlari, ommaviy axborot vositalari, oquvchilar ota-onalarining mazkur Qoidalarga rioya etishidan manfaatdordir.

1.7. Kollej rahbari mazkur Qoidalarni amaliyotga tatbiq etish boyicha talim muassasasining ichki boyrugini chiqaradi.

1.8. Qoidaning toliq matni kollejni korinarli joyida turadi.

2. Maqsad va vazifalar
2.1. Qoidalarning maqsadi kollejda soglom manaviy va ijtimoiy-psixologik muhitni shakllantirish, uning nufuzi hamda obro-etiborini asrab-avaylash, yuksak manaviy-axloqiy talablarga javob b?ruvchi yuqori bilim va malakaga ega kadrlar tayyorlashga komaklashish, kollejni jamiyatdagi hamda talim tizimidagi nufuzini yanada oshirishdan iborat.

2.2. Qoidalarning asosiy vazifalari:

yuksak manaviy-axloqiy fazilatlarga ega, jamiyat, davlat va oila oldida oz masuliyatini his etadigan, davlatning ichki va tashqi siyosatini togri anglaydigan, vatanparvar va xalqparvar, tashabbuskor va tadbirkor, zamonaviy bilim va yuksak insoniy fazilatlarga ega irodasi baquvvat, iymoni butun va vijdoni pok shaxslarni tayyorlash;

Kollejda jamoa azolarining manaviy-mafkuraviy immunit?tini shakllantirish, saqlash va himoya qilish;

yoshlar orasida odob-axloqni buzish, zoravonlik, behayolik, shafqatsizlikni tashviqot va amalgam oshirishga qaratilgan har qanday xatti-harakatlarning oldini olish, yoshlarni ichkilikbozlik, kashandalik, giyohvandlik illatlari hamda bizga yot diniy ekstr?mistik tasirlardan, past saviyali Ommaviy madaniyat hurujlaridan himoya qilishga komaklashishdan iborat.

4. Oqituvchilar va oquvchilarning talim-tarbiya jarayonidagi ozaro munosabatlari
4.1. Oqituvchilar va oquvchilarning talim-tarbiya jarayonidagi ozaro munosabatlari Ustoz-shogird milliy ananalariga asoslanishi lozim.

4.2. Oqituvchi auditoriyaga kirganida barcha oquvchilar orinlaridan turib salomlashishlari, songra oz joylarini egallashlari lozim.

4.3. Dars mashgulotlari vaqtida uyali aloqa vositalaridan foydalanish barcha uchun taqiqlanadi.

4.4. Oquvchi ozining nojoya harakatlari bilan dars mashgulotlariga xalaqit b?rsa, oqituvchi yuzaga k?lgan vaziyat haqida rahbariyatni xabardor qilishi zarur.

4.5. Oquvchida oqituvchi bilan oquv mashgulotlaridan tashqari vaqtda muloqot qilish zarurati bolsa, unda oquvchi quyidagi qoidalarni, yani:

oqituvchi oquvchi bilan dars jadvaliga muvofiq mashgulotlarda, maslahat soatlarida, mustaqil ishlarni, r?yting nazoratini topshirishda yoki ozaro k?lishuv boyicha b?lgilangan vaqtda shugullanishini;

ozi muloqot qilmoqchi bolgan oqituvchining lavozimi, ismi, otasining ismi va familiyasini aniq bilishi shart.

4.6. Oquvchi oldindan k?lishilmagan holda oqituvchining huzuriga k?lsa, umumiy yoki ozaro k?lishilgan maslahat soatiga k?ch qolib k?lgan yoki k?lmagan bolsa, oqituvchidan hatto qisqa vaqt suhbatlashishni talab qilishga ham haqli emas.

4.7. Oqituvchi bilan oquvchi ortasida r?yting nazoratini topshirishga doir ziddiyat k?lib chiqqan hollarda, oquvchi r?yting nazoratini maxsus komissiyaga topshirish uchun ruxsat b?rish iltimosi bilan guruh rahbari yoki kaf?dra mudiriga murojaat etishi mumkin. Bunda murojaat asoslangan bolishi shart. Bunday masalalar guruh rahbari yoki kaf?dra mudirining taqdimnomasiga binoan oquv ishlari boyicha dir?ktor orinbosari tomonidan hal etiladi.

1. Oquvchilarning ozaro munosabatlari
1.1. Oquvchilarning ozaro munosabatlarida yagona jamoa, ozaro hurmat va etibor, dostlik, hamjihatlilik, halollik va adolat tamoyillari amal qilishi lozim.

1.2. Oquvchilar munosabatlarida inson qadr-qimmatiga hurmatsizlik qilish, shaxsiyatini kamsitish, ozganing int?ll?ktual mulkini ozlashtirib olish, qopollik, b?hayo sozlar ishlatish, mushtlashish, ozgalarga manaviy, moddiy yoki jismoniy ziyon y?tkazish qatiyan man etiladi.

1.3. Oquvchilar oz shaxsiy muammolarini kopchilik oldida muhokama qilmasliklari kerak.

2. Oquvchilarning odob-axloqqa oid majburiyatlari
a) kollej hududida:
hududga kirishda oquvchilik guvohnomasini korsatib kirish;

hududni ifloslantirmaslik va chiqindilarni faqat joylardagi maxsus idish (urna)larga tashlash;

ustozlarga duch k?lganda salom b?rish;

oquv mashgulotlari vaqtida hududda sababsiz yurmaslik;

talim muassasasi mulki (kochar va kochmas mulki, osimlik va hayvonot dunyosi va h.k.)ga ehtiyotkorona munosabatda bolish;

kiyinish va ozaro suhbat madaniyatiga rioya qilish;

mutasaddilarning ruxsatisiz turli r?klama vositalarini osmaslik;

maishiy tinchlikka rioya qilish;

narkotik va psixotrop moddalar, alkogol va tamaki mahsulotlar ist?mol qilinishi hamda tarqatilishiga qarshi kurashish. Ozb?kiston R?spublikasi qonunchiligiga muvofiq yuqoridagi holatlar haqida t?gishli tashkilotlarga oz vaqtida xabar b?rmaslik javobgarlikka sabab bolishi alohida qayd etiladi.

b) auditoriyada:
uyali aloqa vositalarini ochirib qoyish;

dars vaqtida gaplashmaslik;

jihozlarga madaniy munosabatda bolish, partalarga yozmaslik;

qogoz va boshqa k?raksiz narsalarni qoldirib k?tmaslik;

ovqatlanmaslik, saqich chaynamaslik;

oquvchlar mashgulot faoliyatidan kelib chiqib maxsus formada bolishlari shart.

v) umumiy ovqatlanish joylarida:
taomlarni olishda navbat tartibiga rioya qilish;

tirbandlik holatida ustozlar, ayollar, yoshi kattalarga va tengdoshlarga hurmat korsatish;

ovqatlanish vaqtida shovqin solmaslik;

umumiy ovqatlanish shoxobchasida b?lgilangan tartib-qoidalarga rioya qilish.

g) axborot r?surs markazida:
ARM xodimlari bilan xushmuomalada bolish;

kitoblar va jihozlarga ehtiyotkorona munosabatda bolish;

Axborot-resurs markazidagi kompyuter jihozlaridan ehtiyotkorona foydalanish;

baland ovozda sozlashmaslik va atrofdagilarga xalaqit b?rmaslik;

qogoz, saqich va boshqa chiqindilarni qoldirib k?tmaslik;

kitoblarni olish va topshirish tartib-qoidalariga rioya qilish.

d) sport majmualarida:
sport majmuasiga maxsus kiyim va poyafzallarda kirish;

sport inv?ntarlariga nisbatan madaniy munosabatda bolish;

mashgulotlardan k?yin sport inv?ntarlarini b?lgilangan joylarga qayta topshirish;

sport majmuasining b?lgilangan tartib-qoidalariga rioya qilish.

e) madaniyat saroyi va boshqa ommaviy tadbirlar otkazish joylarida:
orindiq va boshqa jihozlarga nisbatan ehtiyotkor munosabatda bolish;

ommaviy tadbirlar vaqtida hushtak chalmaslik, baqirmaslik, tadbir tugashidan oldin sababsiz chiqib k?tmaslik;

uxlab otirmaslik, orindiqlarga yotib olmaslik, bir-biri bilan gaplashmaslik, yon atrofdagilarga xalaqit b?rmaslik.

Shuningd?k:

turli davralarda ozining namunaviy xulqi va bilimi bilan kollej haqida yuksak ijobiy taassurot hosil qilishga intilish;

doimo komillikka intilish, halollik va adolat bilan hayot k?chirish kabi olijanob fazilatlarni chuqur anglash;

kollej manfaati, uning shani va shonli ananalari, obrosi hamda nufuzi togrisida qaygurish, ularni saqlab qolishga jonkuyarlik qilish va ularga hurmat bilan munosabatda bolish.

3. Oquvchilar odob-axloqi man etiladigan holatlar
Oquvchilarga:

oqituvchilarga qopollik qilish, mashgulotlar vaqtida suhbatlashish;

oqituvchi va xodimlar bilan boshqalarning bahosini muhokama qilish;

yolgon gapirish, girromlik yoki oqituvchilarni chalgitish bilan bogliq har qanday xatti-harakatlar qilish;

pedagog-xodimlar, katta ustalar va oz ortoqlariga nisbatan hurmatsizlik qilish;

yozma ishlarni himoya qilish va r?yting nazoratiga doir boshqa tartib-taomillarni bajarish vaqtida ch?tdan yordam olish, ozgalarga yordam korsatish;

boshqa shaxslar tomonidan tayyorlangan topshiriqlar yoki yozma ishlarni oz nomidan topshirish;

mashgulotlarni otkazib yuborish yoki k?chikib k?lish;

mashgulotlar vaqtida oqituvchining ruxsatisiz auditoriyadan chiqib k?tish;

boshqa oquvchining say-harakatlariga qasddan ziyon y?tkazish;

moddiy jihatdan yaxshi taminlanganligini turli yollar bilan koz-koz qilish qatiyan man etiladi.