Oqituvchilari uchun ODOB-AXLOQ QOIDALARI

1. Umumiy qoidalari
1.1. Ushbu orta maxsus, kasb-hunar talimi muassasasining odob-axloq qoidalari (bundan buyon matnda Qoidalar d?b yuritiladi), O`zbekiston Respublikasining Konstitusiyasi, Talim to`g`risidagi, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to`g`risidagi, Yoshlarga oid davlat siyosatining asoslari to`g`risidagi, Bola huquqlari kafolatlari to`g`risidagi, Voyaga yetmaganlar o`rtasida nazoratsizlik va huquqbuzarliklarning profilaktikasi to`g`risidagi, Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to`g`risidagi qonunlar, Yoshlar yili, Barkamol avlod yili Davlat dasturlari, Ozbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlari, Oliy va orta maxsus talim vazirligi va Orta maxsus, kasb-hunar talimi markazining t?gishli buyruqlari, talim muassasasining Nizomi, ichki tartib qoidalari hamda umumetirof etilgan manaviy-axloqiy tarbiya tamoyillari asosida ishlab chiqilgan.

Qoidalarning ishlab chiqilishida talim muassasasining asosiy vazifasi talim-tarbiya b?rishdan iborat ekanligi, Ozb?kiston R?spublikasining talimga oid qonun hujjatlari oquvchi-yoshlarga talim-tarbiya b?rish, kasb-hunar orgatishning huquqiy asoslarini b?lgilash, har kimning bilim olishdan iborat konstitutsiyaviy huquqini taminlash, talim oluvchilarni manaviy-axloqiy tarbiyalash va manaviy-marifiy ishlarning samarali shakl va uslublarini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy etish nazarda tutilgan.

1.2. Qoidalar Oliy va orta maxsus talim vazirligining Muvofiqlashtiruvchi K?ngashi tomonidan tasdiqlanganidan song kuchga kiradi va unga ozgartirish hamda qoshimchalar kiritish Muvofiqlashtiruvchi K?ngash qaroriga binoan amalga oshiriladi.

1.3. Qoidalar kollejning mamuriyati, oqituvchilari, xodimlari va oquvchilari (jamoa azolari)ning kollejdagi ozaro munosabatlari, odob-axloq tamoyillari, rioya etishlari shart bolgan xulq-atvor qoidalar va majburiyatlarni b?lgilab b?radi.

1.4. Qoidalarga rioya qilish kollejning jamoa azolari uchun majburiydir.

1.5. Oquvchilikka va ishga qabul qilinayotgan har bir shaxs Qoidalar bilan tanishib chiqishi hamda unga rioya qilishini oz zimmasiga olib, imzo qoyishi shart.

1.6. Kollejda jamoat, davlat va nodavlat tashkilotlar, talim va ilmiy muassasalar, tadbirkorlik suby?ktlari, ommaviy axborot vositalari, oquvchilar ota-onalarining mazkur Qoidalarga rioya etishidan manfaatdordir.

1.7. Kollej rahbari mazkur Qoidalarni amaliyotga tatbiq etish boyicha talim muassasasining ichki boyrugini chiqaradi.

1.8. Qoidaning toliq matni kollejni korinarli joyida turadi.

2. Maqsad va vazifalar
2.1. Qoidalarning maqsadi kollejda soglom manaviy va ijtimoiy-psixologik muhitni shakllantirish, uning nufuzi hamda obro-etiborini asrab-avaylash, yuksak manaviy-axloqiy talablarga javob b?ruvchi yuqori bilim va malakaga ega kadrlar tayyorlashga komaklashish, kollejni jamiyatdagi hamda talim tizimidagi nufuzini yanada oshirishdan iborat.

2.2. Qoidalarning asosiy vazifalari:

yuksak manaviy-axloqiy fazilatlarga ega, jamiyat, davlat va oila oldida oz masuliyatini his etadigan, davlatning ichki va tashqi siyosatini togri anglaydigan, vatanparvar va xalqparvar, tashabbuskor va tadbirkor, zamonaviy bilim va yuksak insoniy fazilatlarga ega irodasi baquvvat, iymoni butun va vijdoni pok shaxslarni tayyorlash;

Kollejda jamoa azolarining manaviy-mafkuraviy immunit?tini shakllantirish, saqlash va himoya qilish;

yoshlar orasida odob-axloqni buzish, zoravonlik, behayolik, shafqatsizlikni tashviqot va amalgam oshirishga qaratilgan har qanday xatti-harakatlarning oldini olish, yoshlarni ichkilikbozlik, kashandalik, giyohvandlik illatlari hamda bizga yot diniy ekstr?mistik tasirlardan, past saviyali Ommaviy madaniyat hurujlaridan himoya qilishga komaklashishdan iborat.

3. Jamoa azolarining odob-axloqiga oid umumiy qoidalar
3.1. Kollejda jamoa azolarining ozaro munosabatlari hamjihatlik, ozaro ishonch, hurmat, bir-biriga gamxorlik qilish hamda ahil-inoqlikka asoslanishi zarur. Jamoa azosining shani va qadr qimmati hurmat qilinishi hamda xalqimizning manaviy-axloqiy m?rosini asrab-avaylash maqsadida jamoa azolari bir-biriga Siz d?b murojaat qilish odat tusiga kirishi lozim.

3.2. Kollejda ozaro munosabatlarning asosiy tamoyillaridan biri shuki, bir shaxsning huquqi boshqa shaxsning huquqini poymol qilmasligi lozim, jumladan jamoa azosining soz erkinligi unga birovga tuhmat qilish, uni haqorat qilish, ozaro munosabatlarda umum etirof etilgan axloq qoidalarini namoyishkorona m?nsimaslikda ifodalanuvchi b?hayo sozlardan foydalanish huquqini kafolatlamaydi.

3.3. Etiqod erkinligi kollejda diniy marosim liboslarida k?lish huquqini kafolatlamaydi.

3.4. Kiyinish erkinligi talim maskaniga tarbiya jarayoniga salbiy tasir qiluvchi kiyimda kelishni kafolatlamaydi. Jamoa azolarining talim muassasasiga quyidagi korinishda kelishlari taqiqlanadi: odamlar diqqatini tortadigan, tanani shaffof korsatib turadigan, y?lka, kokrak va qorin, tizzadan yuqori qismlari ochiq qoladigan, haddan ziyod tor, diniy ibodat libosida kelish. Shuningdek, m?tall zanjirlar, tognogichlar, tanaga turli munchoqlar qadagan, tana azolariga turli rasmlar tasvirini tushurgan, uzun sochlarni yoygan, otkir hidli atir-upalarni sepgan, tana azolari, soglomlashtirish mashgulotlaridan boshqa paytda sport kiyimi va poyabzalida k?lish.

3.5. Kollej jamoa azolari turli tadbirlar (majlislar, tantanali yigilishlar, amaliy uchrashuvlar, bayramlar)da sozga chiquvchilarga nisbatan hurmat bilan munosabatda bolish, jamoat tartibiga, maishiy tinchlikka rioya etishi shart. Zarurat taqozo etganda, bir notiq oz sozini tugatib, boshqasi soz boshlashi oraligidagina zaldan chiqishi mumkin.

3.6. Binolarga kirish joylarida tirbandlik yuzaga k?lsa, oquvchilar oqituvchi va xodimlarni, erkaklar ayollarni ozlaridan oldin otkazib yuborishlari lozim.

3.7. Binoga kirayotgan har bir kishi binolarga kirib-chiqishni nazorat qilish uchun tayinlangan masul shaxs yoki navbatchiga oz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni ochiq holda korsatib otishi zarur.

3.8. Jamoa azolari kollej hududida yolning ong tomonidan yurishlari k?rak. Bir-biriga salom berishlari, bunda: oquvchilar oqituvchi va xodimlarga, erkaklar xotin-qizlarga, yoshlar kattalarga birinchi bolib salom b?rishlari zarur. Bunda qol b?rib sorashish istisno bolib, yoshi kattalar birinchi bolib qol uzatganidan k?yingina unga javoban qol uzatish mumkin.

3.9. Milliy va umumbashariy qadriyatlarga xos bolmagan, shuningdek kollejning ichki faoliyatiga doir muammo va masalalarni Int?rn?t tarmogiga joylashtirish yoki undan turli maqsadlar yolida foydalanish taqiqlanadi.

3.10. Kompyut?rlarda, uyali aloqa vositalarida va ozaro munosabatlarda kollejga t?gishli bolmagan malumotlarni, shuningd?k, turli kinofilmlar, noqonuniy diniy malumotlar, b?hayo suratlar, milliy, irqiy, etnik, diniy adovatni targib etuvchi har qanday mat?rialni tayyorlash, saqlash, tarqatish va targib etish qatiyan man etiladi.

3.11. Oquv mashgulotlariga, ishga hamda jamoa azolarining osoyishtaligiga xalaqit b?radigan xatti-harakatlar (radiopriyomnik, t?l?vizor, magnitofon va boshqa ovoz kuchaytirish vositalaridan maqsadsiz foydalanish) sodir etish taqiqlanadi.

3.12. Kollej jamoa azolari dars mashgulotlari va ishga b?lgilangan kun tartibiga kora oz vaqtida k?lishlari shart.

3.13. kollejdada har qanday huquqbuzarlik sodir etish taqiqlanadi, shu jumladan, tuhmat qilish, haqorat qilish, jamoa azosiga manaviy yoki moddiy zarar y?tkazishi mumkin bolgan malumotni tarqatish, tan jarohati y?tkazish, fuqarolik muomalasidan chiqarilgan vositalarga oid munosabatlarga kirishish (giyohvand moddalar, psixotropik vositalar va h.k.), ichkilikbozlik, kashandalik, maishiy tinchlikka tajovuz qilish, janjallashish, qimor va tavakkalchilikka asoslangan boshqa oyinlar oynash qatiyan man etiladi.

4. Oqituvchilar va oquvchilarning talim-tarbiya jarayonidagi ozaro munosabatlari
4.1. Oqituvchilar va oquvchilarning talim-tarbiya jarayonidagi ozaro munosabatlari Ustoz-shogird milliy ananalariga asoslanishi lozim.

4.2. Oqituvchi auditoriyaga kirganida barcha oquvchilar orinlaridan turib salomlashishlari, songra oz joylarini egallashlari lozim.

4.3. Dars mashgulotlari vaqtida uyali aloqa vositalaridan foydalanish barcha uchun taqiqlanadi.

4.4. Oquvchi ozining nojoya harakatlari bilan dars mashgulotlariga xalaqit b?rsa, oqituvchi yuzaga k?lgan vaziyat haqida rahbariyatni xabardor qilishi zarur.

4.5. Oquvchida oqituvchi bilan oquv mashgulotlaridan tashqari vaqtda muloqot qilish zarurati bolsa, unda oquvchi quyidagi qoidalarni, yani:

oqituvchi oquvchi bilan dars jadvaliga muvofiq mashgulotlarda, maslahat soatlarida, mustaqil ishlarni, r?yting nazoratini topshirishda yoki ozaro k?lishuv boyicha b?lgilangan vaqtda shugullanishini;

ozi muloqot qilmoqchi bolgan oqituvchining lavozimi, ismi, otasining ismi va familiyasini aniq bilishi shart.

4.6. Oquvchi oldindan k?lishilmagan holda oqituvchining huzuriga k?lsa, umumiy yoki ozaro k?lishilgan maslahat soatiga k?ch qolib k?lgan yoki k?lmagan bolsa, oqituvchidan hatto qisqa vaqt suhbatlashishni talab qilishga ham haqli emas.

4.7. Oqituvchi bilan oquvchi ortasida r?yting nazoratini topshirishga doir ziddiyat k?lib chiqqan hollarda, oquvchi r?yting nazoratini maxsus komissiyaga topshirish uchun ruxsat b?rish iltimosi bilan guruh rahbari yoki kaf?dra mudiriga murojaat etishi mumkin. Bunda murojaat asoslangan bolishi shart. Bunday masalalar guruh rahbari yoki kaf?dra mudirining taqdimnomasiga binoan oquv ishlari boyicha dir?ktor orinbosari tomonidan hal etiladi.

5. Oqituvchilarning ozaro munosabatlari
5.1. Oqituvchilarning ozaro munosabatlarida yagona jamoa, ozaro hurmat va etibor, dostlik, hamjihatlilik, halollik va adolat tamoyillari amal qilishi lozim.

5.2. Oqituvchilar munosabatlarida inson qadr-qimmatiga hurmatsizlik qilish, shaxsiyatini kamsitish, ozganing int?ll?ktual mulkini ozlashtirib olish, qopollik, b?hayo sozlar ishlatish, mushtlashish, ozgalarga manaviy, moddiy yoki jismoniy ziyon y?tkazish qatiyan man etiladi.

5.3. Oqituvchilar oz shaxsiy muammolarini oquvchilar oldida muhokama qilmasliklari kerak. . Oqituvchi odob-axloqi man etiladigan holatlar
Oqituvchilarga:

jamoa azolarining shaxsiyati va qadr-qimmatini kamsitish, ozgalarning shaxsiy va oilaviy muammolarini muhokama qilish;

jamoa azolari va boshqalar ustidan turli igvo, giybat va bohtonlar uyushtirish;

oquvchilar bilan oz hamkasabalarining kasbiy va shaxsiy kamchiliklarini muhokama qilish;

oquvchilarni asossiz oquv mashgulotlardan chiqarib yuborish;

oquv mashgulotlarida tijorat r?klamasi otkazish;

oquv mashgulotlarida diniy tashviqot olib borish;

oquv mashgulotlariga mast, soch-soqol olinmagan va kiyinish tartibiga rioya qilmagan holda k?lish;

kollej binolarida ichish va ch?kish kabilar qatiyan man etiladi.

6. Mamuriyat, oqituvchilar va xodimlar ortasidagi odob-axloqqa oid munosabatlar
6.1. Mamuriyat, oqituvchilar va xodimlar ortasidagi munosabatlar, ozaro hurmat, ahillik, m?hnats?varlik, bagrik?nglik, insonparvarlik, gamxorlik va adolat tamoyillariga asoslanadi.

6.2. Mamuriyat, oqituvchilar va xodimlarning ish faoliyatiga doir masalalar boyicha hamkorlik qilishida bir tarafning boshqa tarafga tazyiq otkazishiga yoki unga harakat qilishiga, shuningd?k adolat tamoillariga va talim muassasasi manfaatlariga zid bolgan qarorlar tayyorlanishiga yol qoymaydi.

6.3. Lavozim darajalari t?ng bolgan xodimlar ortasidagi muammolarni ishchi tartibda hal etish tavsiya etiladi. Lavozim darajalari t?ng bolgan xodimlarning ish

jarayonidagi turli muammolarni oz vakolatlari doirasida, mamuriyatni jalb etmagan holda hal etishlari maqullanadi.

6.4. Jamoada biror-bir masala bilan mamuriyatga murojaat qilish tartibi ozaro hurmat (subordinatsiya) tamoyili asosida tashkil etiladi.

6.5. Oqituvchi va xodimning talim muassasasida manaviy-axloqiy va psixologik muhitni yanada yaxshilash boyicha tashabbus va goyalari ragbatlantiriladi.

6.6. Mamuriyat oqituvchilar va xodimlarning kasbiy va int?ll?ktual jihatdan rivojlanishlari uchun qulay ish joyi, zamonaviy kompyut?rlar, int?rn?t tarmogidan, kutubxona fondi va axborot r?surslaridan erkin foydalanish shuningd?k hordiq chiqarishlari, dam olishlari, jismonan chiniqishlari uchun barcha imtiyozlarni yaratib b?radi.

7. Ragbatlantirish va chora korish tartibi
7.1. Oquv yili davomida Qoidalarga tola rioya qilgan, kollejdada yuksak manaviy-axloqiy va psixologik muhitning yanada qaror topishi va mustahkamlanishiga xizmat qilgan jamoa azolari, kaf?dra mudirlari va bolim boshliqlari tavsiyasiga binoan talim muassasasi ichki tartib qoidalariga muvofiq moddiy yoki manaviy ragbatlantiriladi.

7.2. Jamoa azolari ushbu Qoidalarni buzganida, kollej ichki tartib-qoidalarida k?ltirilgan holatlar boyicha choralar koriladi.

Shuningd?k, jamoa azosining xulq-atvori ustidan jamoat nazoratini taminlash maqsadida, mazkur qoidalarga rioya etilmaganligi holatlari kollejdagi Kasaba uyushma qomitasi, Kamolot YoIH, Xotin-qizlar va Ota-onalar K?ngashlarida ham muhokama qilinishi va ularning qaroriga binoan jamoa azosining xulq-atvori togrisida u yashab turgan mahalla fuqarolar yiginiga malumot tariqasida yozma xabar yuborish amaliyoti ham joriy etilishi mumkin.